10.12.2012
 

TÜRKİYE KAMU ÇALIŞANLARI KALKINMA VE DAYANIŞMA VAKFI
(TÜRKAV)
KASTAMONU ŞUBESİ

İLK KADIN MİTİNGİ NEDEN KASTAMONU’DA YAPILDI?

Türkav Kastamonu şube başkanı Doç. Dr. Cevdet Yakupoğlu, Kastamonu’da İlk Kadın Mitinginin tarihî- kültürel alt yapısını ele alan bir açıklama yaptı:
“Mondros Ateşkes Antlaşmasına dayanarak Anadolu’nun dört bir köşesini işgal eden Batılı güçlere karşı en ilginç tepkilerden birini 10 Aralık 1919’da Kastamonu kadını gösterdi. Kastamonulu kadınlar arasında böyle bir kültür birikimi ve birliktelik şuuru nasıl gerçekleşti? Bunun cevabı Kastamonu tarihinde yatmakta…
Selçuklular devrinde Kastamonu, Bizans’a karşı önemli bir yığınak merkezi, askerî amaçlı “Uc” vilayeti idi. Aynı zamanda beyler, bu şehirde ilmî ve kültürel yatırımlar da yapmışlardı. Candaroğulları devrinde Kastamonu, beyliğin başkenti olup bu şehir Anadolu’nun sayılı büyük kentleri arasında idi. Osmanlılar zamanında ise sancak valileri ve o devrin devlet adamlarının şehre önemli katkıları oldu. Cem Sultan ve Şehzade Mahmud bunlardan biri idi.
Sadece beyler, valiler ve devrin devlet erkânı değil, bunların eşleri kızları ve anneleri de günlük hayatta halkın içinde olup, her bir Hatun veya Bey kızı, kendi adına mutlaka bir eser yaptırmış, hayır işlemiş, vakıf kurmuş ve memleketin genel sorunlarıyla ilgilenmişti.
Candaroğullarında İsfendiyar Bey’in annesi, II. Süleyman Paşa’nın eşi, II. İbrahim Bey’in ve Kasım Bey’in eşleri, İskender Bey’in kızı Tura Hatun bunların başında gelmektedir. İsfendiyar Bey’in eşi Tatlı Hatun, Hanönü’ndeki kervansarayı yaptırmıştı. Araç’ta, Sinop’ta, Çankırı’da hayır hizmetleri vardı. II. İbrahim Bey’in eşi ve Fatih’in halası Selçuk Hatun’un vakıfları vardı. İsmail Bey’in annesi Devlet Hatun’un hayır hizmetleri bulunmakta idi
Osmanlılar devrinde de Kastamonu kadını üretken ve sosyal aktivitelerde önde idi. Kastamonulu kadın şairler vardı. Feride hanım bunlardan biri idi. Osmanlıların son dönemlerinde Kastamonu’da Kız İbtidai Mektebi, Kız Öğretmen Okulu hizmet veriyordu.
Son Osmanlı Kastamonu valilerinin ve devlet erkânının eşleri de halkın içinde, faal kadınlar idi. 1909’da İstanbul’da Donanma Cemiyeti kuruldu, hemen arkasından bu cemiyetin Kastamonu Şubesi Kadın Kolları kuruldu. Bu kadınlar, askerler ve ihtiyaç sahipleri için kampanyalar düzenliyorlardı.
1912’de Kastamonu Valisi Galip Bey’in eşi başkanlığında Kızılay Derneği Kadınlar Şubesi açılmıştı. Vali Atıf Bey’in eşinin başkanlığında ise 1916’da Kastamonu Hanımlar İş Yurdu Cemiyeti kurulmuştu. Bunlar dikiş, el işleri vs. öğretiyorlardı. Ekim 1919’da Kastamonu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kadınlar Şubesi kurulmuştu. İleri gelenlerin eşlerinden İzbelizade Hafız Selma Hanım, Hafız Nebiye Hanım gibi kadınlar bu cemiyette faaldi. İşte işgallere bir tepki olarak Kastamonu’da 10 Aralık Mitingini bu cemiyet mensubu kadınlar organize etmişti.
1920’de Kastamonu’da Hanımlar Musiki Dershanesi açılmıştı.
Halime Çavuş, Şerife Bacı gibi yüzlerce kadın vatanları uğruna kendilerini feda etmişlerdi. 1925’te Atatürk’ü karşılamaya gidenler arasında Kastamonulu kadınlar vardı. 1939 yılında Mecliste Kastamonu’dan kadın vekil vardı…
Milli Mücadele yıllarında Kastamonu, pek çok mütevazı Anadolu kentinden biri idi. Ancak, bu şehir bu mevkiinin çok üzerinde bir potansiyelle vatan savunmasına katkı sağladı. Kastamonu kadını da cephe içinde, gerisinde, tezgâh başında, kağnı önünde, miting alanında gücü nispetinde bu katkıya ortak olmuştur.
Vatan ve millet uğrunda kan akıtan ve ter döken Türk milletinin kadın, erkek bütün mensuplarına minnettarız. Türkav Kastamonu şubesi olarak Kurtuluş Savaşı Şehitlerimizi, Gazilerimizi rahmet ve minnetle anıyor, her dönemde yiğit yetiştiren fedakâr analarımızın ellerinden öpüyoruz.

                                                                                    Doç. Dr. Cevdet YAKUPOĞLU

                                                                                            Türkav Şube Başkanı